Home / All / Aritha Mudee

Aritha Mudee

ಅರಿತ್ತ ಮುಡಿ…ತುಳುನಾಡುದ ಜೀವ ನಾಡಿ.

ತುಳುನಾಡುಡ್ ಬೆನ್ನಿದ ಬೇಲೆನೇ ಪ್ರಧಾನವಾದಿತ್ತಿನ ಪೊರ್ತುಗು…ಅಯಿತ ಉತ್ಪನ್ನಲೆನ್ ಒಂಜಾತ್ ದಿನೊ ಕಾತ್ ದೀಪಿನ ಮಹಾ ಮಲ್ಲ ಜಬದ್ದಾರಿಲಾ ಇತ್ತುಂಡು. ಅಂಚಾದ್ ಬೈಟೇ ತಿರಿ-ತುಪ್ಪೆ, ಗಲಗೆ, ಮುಡಿ, ಕುರುಂಟು, ಮುಟ್ಟೆ ಮಲ್ತುದು ಬೈ, ಬಾರ್, ಅರಿ, ಪದೆಂಗಿ, ಉರ್ದು, ಕುಡುನು, ತೌಡು ಮಸ್ತು ಸಮಯ ಹಾಳಾವಂದಿಲೆಕ್ಕೊ ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ಅಯಿಟ್ಲಾ ಬೈಟ್ “ಮುಡಿ” ಮಲ್ತುದು ನೆಯಿಪುನ ಪೊರ್ಲು ತುಳುನಾಡುಡು ತನ್ನವೇ ಆಯಿನ ಐಸರ ದೆತೊಂದುಂಡ್. ಸುರುಟ್ಟು ನೆಲೊತ ಮಿತ್ತು ಬಯಿಟು ನೆಯಿದಿನ ಕಲ್ಲೆ ಪನ್ಪಿನ ಬಲ್ಲುನು ರಿಂಗುದ ರೂಪೊಡು ದೀಪೆರ್. ಅಯಿಟುದುಂಬು ಆಯಿನಾತ್ ಉದ್ದ ಇತ್ತಿನ ಬಯಿತ ಸೂಡಿನು ಜತ್ತುದು ನೀರ್ ತಲ್ತುದು ಕಡೆ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಕಡೆ ಉಲಾಯಿಮೈಕಾದು ಬಗ್ಗಾದ್ ಇತ್ತೆ ತರೆ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಆ ಬಯಿತ ಉಂಡೆನು ಕಲ್ಲೆದ ಮದ್ಯೆಡ್ ದೀದ್ ತರೆತ ಕಟ್ಟುನು ಗಿರ್ಪುವೆರ್. ಕಲ್ಲೆದ ಮಿತ್ತ್ ಅಗೆಲಾದು ಪರ್ಂಬಾದು ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ತಲು ಬೈನು ದಪ್ಪೊಡು ತಲ್ಪುವೆರ್. ಮದ್ಯೆ ಕಾರ್ ದೀದ್ ಆ ರೌಂಡು ಕಲ್ಲೆ ಬಲ್ಲುನು ಮಿತ್ತ್ ಒಯಿತ್ತೊಂದು ಕಲಸೆಡ್ ಅರಿನು ವಂತೆಂತೆ ದೊರ್ಪುವೆರ್. ಮಧ್ಯ ಮಧ್ಯ ಅರಿನು ಕೋಲುಡು ನುರ್ತುದು ಟೈಟ್ ಮಲ್ತುದು ಕುಲ್ಲವೆರ್. ಈ ಪೊರ್ತು ಉಂಡೆ ಕಟುದಿನ ಬೈತ ಬಲ್ಲುನು ಸುತ್ತಲಾ ಬಿಗ್ತೊಂದು ಅರಿ ಪಾಡೊಂದಿತ್ತಿನಕ್ಕನೇ ಮಿತ್ತ್ ಮಿತ್ತ್ ಸುತ್ತು ಕೊನೊಪೆರ್. ಈ ಬಯಿತ ಬಲ್ಲುದ ಉಂಡೆನ್ ಪಸೊಂದು ಮುಡಿ ಕಟೊಂದಿಲಕ್ಕೊನೇ ಸುತ್ತು ಬರ್ಪಿನ ಬೇಲೆನು ಜೋಕುಲೆಡ ಮಲ್ಪಾವೆರ್. ಮುಡಿತ ಅಡ್ಡ ಸುತ್ತು ಸುಂದುದು ಮುಗಿಯೆರೆಗಾವನಗ ಬಲ್ಲುನು ಮುಡಿತ ಮಿತ್ತುಡ್ದು ತಿತ್ತು ಅಡಿಕ್ಕಾದು ಬಿಗ್ತುದು ಸುಂದನಗ ಪುಣ್ಕೆದ ಮರೊಟು ಮಲ್ದಿನ “ಕುದಂಟಿ” ಡು ಕಯ್ಯ್ ತುದು ಕುಟುದು ತಟುದು ಒಂಜಿ ಪೊರ್ಲುದ ರೂಪೊ ಕೊರ್ಪೆರ್. ಬಯಿತ ಕುಚ್ಚಿನ್ ದೆತ್ತುದು ನೆಲೊಟು ನಾಲ್ ಸುತ್ತು ಪಿರೆಡ್ಪಾನೊಗ ಮುಡಿ ರೆಡಿ. ಒಂಜಿ ಮುಡಿಟ್ ನಲ್ಪತ್ತ ರಡ್ಡ್ ಸೇರ್ ಅರಿ ಪತ್ತುಂಡು. ಮುಡಿ ಕಟ್ಟುನಲಾ ಒಂಜಿ ಕಲೆ. ಮುಡಿ ಕಟುದು ತೆರಿನಾಯೆ ಒಂಜಿ ದಿನೊಟು ಹೆಚ್ಚಿ ಕಡಮೆ ಪತ್ತು ಮುಡಿ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಮುಡಿ ಕಟ್ಟುನರೆಗ್ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟುನೆಕ್ಕ್ ಈತುಂದೇ ಅರಿ ಲತ್ತೊಂದಿತ್ತೆರ್.

ಅರಿ ಅತ್ತಾವಂದೆ ಬಿತ್ತನೆ ಬೀಜಲೆನ್ ಪುರಿ, ಬುಗುಟೆ, ಸಿಮೊಟು ಕಾತು ದೀವೊರೆಗ್ ಮುಡಿ ಕಟುದು ಅಯಿತ ಮಿತ್ತ್ ಅಂಬಿ ಪೂಜಿದು ಹಾಳಾವಂದೆ ವರ್ಸಮುಟ್ಟ ಕುತ್ಯಟ್ಟೊಡು ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ತೌಡು ಬೊಕ್ಕ ಕಿರೆಂಗ್ ಪೂಲುದ ಮಲ್ಲೊ ಮುಡಿ ಮಲ್ತುದು ಅಂಬಿ ಪೂಜಿದು ರಕ್ಷಣೆ ಮಲ್ತುದು ದೀವೊಂದಿತ್ತೆರ್. ತುಳುವೆರ್ ತಾನು ಸುರುಟು ಬುಲೆಪಾದಿನ ಬುಲೆನ್ ದೈವ ದೇವೆರೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಲ್ಪರೆ “ಕುರುಂಟು” ಪನ್ಪಿನ ಎಲ್ಯ ಮುಡಿ ಕಟ್ಟುವೆರ್. ಇಲ್ಲ್ ಒಕ್ಕೆಲ್, ದೈವ ದೇವೆರೆಗ್ ಕೊರ್ಪಿನ ಕಾಯ್ ಕಜುಪುದ ಪುದೆ ಕಾಣಿಕೆಡ್ ಅರಿತ ಮುಡಿಕ್ ಮಲ್ಲ ಮಾನಾದಿಗೆ ಉಂಡು.

ಲೇಖನ: Mahesh Mysay, Boloor ಚಿತ್ರ: Nagesh KS Acharya. © boloorgarodi@gmail.com

About Pavanesh D

Pavanesh D

Leave a Reply